ไตรลักษณ์
สามลักษณะสากล

๑นิยาม

พระพุทธเจ้าตรัสว่าใครเห็นไตรลักษณ์ตามความเป็นจริง คนๆ นั้นกำลังเดินทางเข้าสู่นิพพาน — ไม่ต้องเชื่ออะไรเพิ่ม แค่ เห็น

๒อนิจจัง — ความไม่เที่ยง

ทุกสิ่งเปลี่ยนแปลง ตั้งแต่ใหญ่สุด (จักรวาล) ถึงเล็กสุด (อะตอม) ตั้งแต่นาน (ภูเขา) ถึงสั้น (อารมณ์) ไม่มีข้อยกเว้น — แม้แต่ "ตัวเรา" ก็เปลี่ยนทุกขณะ

สอดคล้องกับวิทยาศาสตร์: เซลล์ในร่างกายเปลี่ยนทุก ๗ ปี อะตอมในเซลล์เปลี่ยนยิ่งเร็วกว่า — ความเป็น "ตัวเดียว" เป็นภาพลวง

๓ทุกขัง — ทนอยู่ในสภาพเดียวไม่ได้

"ทุกข์" ในไตรลักษณ์ ไม่ใช่ "ความเจ็บปวด" แต่เป็น คุณสมบัติ ของสิ่งที่ทนอยู่นานในสภาพเดิมไม่ได้ — เพราะมันเปลี่ยน (อนิจจัง) มันจึงทุกข์

ความสุขในกามภูมิเป็น "ทุกข์ที่หลอกตา" — เพราะมันก็ต้องผ่านไป

๔อนัตตา — ไม่ใช่ตัวตน

เมื่อทุกอย่างเปลี่ยนและทนไม่ได้ ก็ไม่มี "แก่น" ที่จะเรียกว่า "ตัวตน" ได้จริง — "ฉัน" ที่เคยใช่เมื่อ ๑๐ ปีก่อน ไม่ใช่ "ฉัน" ในวันนี้แล้ว

นี่ไม่ใช่ความว่างเปล่า — เป็นการ ปลดล็อก ความยึดมั่นที่เป็นต้นทางของทุกข์

๕ใช้ไตรลักษณ์ในชีวิตจริง