พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

รัชกาลที่ ๕ ขึ้นครองราชย์เมื่ออายุ ๑๕ — ในยุคที่อังกฤษและฝรั่งเศสมาประชิดทุกชายแดน หลายประเทศในเอเชียกลายเป็นอาณานิคมไปแล้ว สยามเป็นประเทศเดียวในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ไม่ถูกยึดครอง

การปฏิรูปที่ลึกที่สุด

• เลิกทาส (๒๔๔๘) — ใช้เวลา ๓๐ ปีค่อย ๆ เลิก ไม่ใช่ครั้งเดียว
• ปฏิรูประบบยุติธรรม — รับพระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์เป็นเสนาบดี
• ปฏิรูปการศึกษา — ส่งเด็กไทยไปเรียนยุโรป ตั้งโรงเรียน
• ระบบราชการใหม่ — ๑๒ กระทรวง แทนระบบ ๔ เสาเก่า

ทศพิธราชธรรมในการปฏิบัติจริง

พระองค์ทรงใช้ ทศพิธราชธรรม เป็นกรอบของการปฏิรูป — ทาน = เลิกทาส, ไม่เบียดเบียน = ปฏิรูปกฎหมายให้เท่าเทียม, ขันติ = ทนรับการเสียดินแดนเพื่อรักษาประเทศ

เป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุดของการใช้กรอบพุทธในการบริหารรัฐสมัยใหม่