พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

รัชกาลที่ ๔ เป็นกษัตริย์ที่มีลักษณะพิเศษในประวัติศาสตร์ไทย — บวชเป็นพระภิกษุนาน ๒๗ ปีก่อนครองราชย์ ในช่วงเวลานั้นทรงปฏิรูปคณะสงฆ์ ตั้งคณะธรรมยุต ที่เน้นการอ่านบาลีจริง ไม่ใช่ตามพิธีกรรมเก่า

การปฏิรูปที่เริ่มจากในวัด

การตั้งคณะธรรมยุตเป็นการปฏิรูปจาก "ภายใน" ของพุทธไทย — ก่อนที่จะเริ่มเปิดประเทศ ก่อนที่จะแก้กฎหมาย พระองค์ทรงทำให้พุทธไทยกลับมา มีกระดูก เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงที่จะมา

เปิดสยามด้วยความระมัดระวัง

สนธิสัญญาเบาว์ริง ๒๓๙๘ เป็นการ ยอม เพื่อ รักษา — สยามให้สิทธิภาษีต่ำกับอังกฤษ แต่รักษาเอกราชไว้ได้ — กลยุทธ์นี้รัชกาลที่ ๕ ทรงสานต่อ

ผลงานที่กลายเป็นเรื่องเล่า

• ฎีกาของอำแดงเหมือน — ก่อให้เกิดการปฏิรูปกฎหมายผู้หญิง
• ประกาศห้ามทักว่าอ้วน-ผอม — ปกป้องสิทธิ์ทางวาจา
• วิสัยทัศน์ประชาธิปไตย — แต่ทรงคิดว่า "คนต้องพร้อมก่อนระบบ"
• การคำนวณสุริยุปราคาที่หว้ากอ — ดาราศาสตร์สมัยใหม่